از تدریس فقه اسلامی در دانشگاه استراسبورگ تا قانون روسری فرانسه

این کشور حجاب را جزئي از نمادهاي ديني در نظر گرفته است و آن را در مدارس دولتي ممنوع كرده است.

کد خبر: 18897
تاریخ انتشار : فروردین ۳, ۱۳۹۴

تاریخ حضور مسلمانان در قاره اروپا، به سال های بسیار دور، یعنی دوره های اولیه اسلام، بر می گردد. تجار و بازرگانان مسلمان و نمایندگان سیاسی، یکی از عوامل مهم گسترش اسلام در سراسر جهان و از جمله قاره اروپا بوده اند. مسلمانان در تمامی دوران حضور در اروپا، میراث بسیار با ارزش فرهنگی از خود به یادگار گذاشتند.

در دوران رکود اقتصادی سال ۱۹۷۴، دولت فرانسه، همانند سایر کشورهای اروپایی که با بیکاری مزمن مواجه شده بود، درصدد جلوگیری از سیل مهاجرین و بازگرداندن آنها برآمد، ولی به دلیل قوانین دست و پا گیر، عملا این برنامه با شکست مواجه گردید. رشد جمعیت مسلمانان فرانسه به علت مهاجرین غیر قانونی، نرخ بالای زاد و ولد و استثنا قائل شدن برای دادن اجازه اقامت به اعضای خانواده افراد مقیم، همچنان رو به افزایش بوده است.

 

جمعیت مسلمان فرانسه

 

فرانسه، به خاطر روابط تاریخی اش با بخشی از جهان عرب، بیشترین جامعه مسلمانان را در اروپای غربی در خود جای داده است. اسلام، بعد از کاتولیک، به عنوان دومین مذهب این کشور می باشد، به طوری که تعداد مسلمانان بیش از پروتستانها و یهودیان است. به طوری که آن را از ۴ تا ۵ میلیون و گاهی تا ۸ میلیون برآورده کرده اند که این اختلاف، به دلیل عدم تظاهر بسیاری به اسلام و عدم حضور در مساجد می باشد؛ چرا که مذهب به عنوان مانعی در راه جذب مسلمانان در جامعه فرانسوی می باشد. تقریبا بیش از نیمی از این جمعیت، دارای حقوق شهروندی هستند. برابر آمار و تحقیقاتی که انجام گرفته است، بیشترین تعداد مسلمانان، در شهرهای پاریس، مارسی و لیون اقامت دارند.

 

مسلمانان در فرانسه

 

حقوق مسلمانان و دیدگاه دولت فرانسه در مورد آنها

 

دولت فرانسه درصدد ادغام جمعیت مسلمان آن کشور در جامعه فرانسه است. در درجه اول هدف، فرانسوی بودن و سپس حفظ اعتقاد به اسلام است. علی رغم آن در اذهان فرانسویان، اسلام با بنیادگرایی مرتبط است و دو سوم فرانسویان، اسلام را با تعصب مذهبی مرتبط می دانند. با این وجود، اکثریت مسلمانان به قانون احترام می گذارند. فرانسویان معتقدند که مسلمانان با سایر مهاجرین مانند لهستانیها، پرتغالیها و یا یهودیانی که بیش از آنها به فرانسه آمده اند، تفاوت دارند. نظر آنها بر این است که اصولا مسلمانان نمی توانند جذب جامعه فرانسه شوند.

این کشور درطی دو قرن گذشته، بیش از هر کشور دیگری در اروپا در جذب خارجیان اهتمام ورزیده است. این سیاست، با سیاست آلمان و انگلستان در تضاد است. سیاست کلی آلمان، بازگرداندن مسلمانان به کشورشان است. سیاست انگلستان نادیده گرفتن آنهاست. به نظر می رسد، در این میان تنها فرانسه اصرار به جذب مسلمانان آن کشور در جامعه مسیحی است و همان طوری که گفته شد، هدف، فرانسوی بودن در درجه اول و سپس حفظ اعتقاد به اسلام است. دولت، تدارک روحانیون مسلمان و رژیم غذایی مطابق شرع اسلام را در ارتش و زندان ها رعایت می کند. بخش صنعت و تجارت برای کارمندان مسلمان، تسهیلاتی جهت اجرای احکام شرعی و نماز فراهم کرده و هر سال، سی هزار نفر مسلمان برای مناسک حج به مکه می روند. «برخی از آنها فرانسه را همچون وطن خود دوست دارند.»

مسلمانان فرانسوی همان گونه که نمی توانند به خدمت نظامی گمارده شوند، به نوعی، از امور سیاسی نیز دور نگه داشته شده، فقط به فکر تأمین معیشت خود می باشند. آقای محمد بشاری، رئیس مؤسسه مسلمانان فرانسه، معتقد است که مسلمانان مقیم فرانسه به تدریج فرهنگ فرانسه را جذب کرده، از اصل خود دوری می گزینند. وی این امر را خطر مهمی برای مسلمانان فرانسه قلمداد می کند. وی دلایل متعددی را برای بیگانگی فرهنگی ذکر می کند که از آن جمله می توان نیاز مهاجرین به اجازه نامه های لازم جهت کار و زندگی در آن کشور، عدم حضور یک مرجع دینی معتبر و معقول، رواج تفکر آزادی خواهانه که موجب رواج امیال غریزی و فردگرایی می شود را نام برد.

دیدگاه کلی دولت فرانسه نسبت به مسلمانان این کشور را می توان در سخنرانی مورخ ۲۳ نوامبر ۱۹۹۷ آقای ژان پی یر شونمان، وزیر کشور فرانسه و مسئول مذاهب در فرانسه، درک نمود. وی اظهار داشت که مشکلاتی به خاطر وجود یک «مخاطب با مشروعیت » وجود دارد، ولی این مساله سد و مشکل لاینحلی نیست. به هر حال، دولت راه حل و انتخابات خود را در این زمینه تحمیل نخواهد نمود، بلکه پیشنهاداتی را که به او شده، مورد بررسی و تصویب قرار خواهد داد.

وزیر کشور در این راستا اظهار داشت: “در میز جمهوری، جا برای اسلام وجود دارد. این مساله تنها یک حق برای مسلمانان نیست، بلکه شانسی برای آنان و برای فرانسه است تا در خاک آن، یک اسلام مدرن وجود داشته باشد. شایسته مسلمانان نیست که برای نیایش، در محل های نامناسب و دور از شأن اعتقادشان گردهم آیند. جمهوری فرانسه، هنگامی به ارزشهایش وفادار خواهد بود که هر گونه تبعیض را در مورد شهروند مسلمان نفی کند.

 

مسلمانان در فرانسه

 

مساجد و مراکز اسلامی

 

بر اساس قوانین فرانسه، فعالیت همه ادیان در این کشور آزاد شناخته شده است، ولی هیچ گونه حقوق و یا مستمری و یا کمکی به گروههای مذهبی در نظر گرفته نشده است. بنابراین و بر اساس قوانین، دریافت هر گونه کمک و یا مساعدتی از دولت، خصوصا برای مسلمانان، غیر قابل تصور است. «بر اساس قوانین موجود و آزادیهای قانونی در این کشور، رفته رفته مسلمان ها دست به تشکیل سازمان ها و مؤسسات مذهبی و غیر مذهبی زده اند، تا جایی که در سال ۱۹۷۶، بیش از ۲۰ مؤسسه مختلف به ثبت رسیده بود.»

در کل فرانسه، حدود ۸ مسجد جامع وجود دارد که از آن میان می توان از مساجد بزرگ پاریس، مسجد کوچه پولونسو، مسجدالدعوه، مسجد لیون، مسجد گالینی، بلال، ابوبکر، عمر و نام برد. علاوه بر آن، می توان از حدود صد نمازخانه تقریبا آبرومند و نمازخانه های کوچکی که در مغازه ها، خانه ها، کارگاههایی که در سراسر فرانسه به این امر اختصاص یافته، نام برد.

با وجود این که مسلمانان علاقه زیادی در ساخت مساجد دارند، محدودیت های اداری، مانع بزرگی است و به همین خاطر است که مردم به طرف نمازخانه ها کشیده شده اند.

 

مسلمانان در فرانسه

 

شورای مذهبی اسلام در فرانسه

 

در سال ۱۹۹۰، پیرژوکس، وزیر وقت کشور، تصمیم به تاسیس شورای مطالعات اسلامی در فرانسه گرفت. این اقدام بدون تبلیغات به انجام رسید. این اقدام دو هدف اساسی دارد: اول، سازگاری دیدگاه های مسلمانان و فلسفه جمهوری است. مواردی همچون رعایت رژیم غذایی مسلمانان در بیمارستان ها، زندان ها و غیره، برگزاری اعیاد مذهبی، تنظیم ذبح شرعی، اختصاص قبرستان مسلمانان، از جمله پیشنهادهایی هستند که صورت تحقق به خود خواهند گرفت، اما ایده اصلی این است که به دولت توان کنترل مساجد و سازمان های وابسته به آنها را از طریق انتصاب امام مساجد و مدیریت اماکن مذهبی بدهد. شورای مذهبی اسلام در فرانسه به عنوان مجمع مرکزی اسلامی در فرانسه همانند یهودیت، به رسمیت شناخته شده است.

 

تعلیم و تربیت اسلامی

 

در فرانسه مدارسی تحت عنوان مدارس اسلامی وجود ندارد. هر چند که برابر قوانین مصوب سال های اولیه قرن بیستم، گروه های مذهبی می توانند بدون کمک دولت اقدام به تأسیس مدارس خصوصی نمایند، ولی مسلمانان ترجیح می دهند فرزندان خود را به مدارس دولتی بفرستند؛ چرا که برای آنها هیچ گونه هزینه ای در بر نخواهد داشت. به همین خاطر، فرزندان مسلمان آن ها به مدارس غیر مذهبی می روند که در آنها از اسلام خبری نیست و فقط به بررسی تاریخی ادیان اکتفا می کند. علاوه بر آن، در سیستم آموزشی فرانسه، پوشش هایی که به طریقی معرف مذهبی خاص باشد، در مدارس دولتی ممنوع است و از حجاب مسلمانان ایراد میگیرند و نمیگذارند مانتو و روسری داشته باشند به همین دلیل از اواخر دهه ۱۹۸۰، اکثر مساجد اقدام به تدریس دروس اسلامی برای دانش آموزان مسلمان کرده اند.

موضوع دیگری که در این بحث می گنجد، مبحث دانشگاه و دانشگاهیان است. این بحث چند سالی است که در محافل دانشگاهی مورد بحث است که آیا می توان رشته ای اسلامی را در دانشگاه های لائیک فرانسه جای داد یا نه. از جمله آنها می توان از طرح ایجاد رشته فقه اسلامی در دانشگاه استراسبورگ که در تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۹۹۵ از طرف رئیس دانشگاه استراسبورگ ارائه شد، نام برد. این طرح با مخالفت و موافقت عده ای مواجه گردید.

موافقان می گویند: “طرح تدریس فقه اسلامی خطر افراطیون و وابستگی مستقیم به یک کشور خارجی را از میان برخواهد داشت و حتی امامان مساجد می توانند از آموزش دانشگاه بهره مند شوند.”

مخالفان این طرح، می گویند: “در اثر این طرح، دانشگاه به محل برخورد گرایشهای سیاسی اسلامی تبدیل خواهد شد.

 

مسئله ممنوعیت حجاب در فرانسه

 

پوشیدن حجاب در فرانسه از سال ۱۹۸۹ به یک مسئله جنجال برانگیز تبدیل شده است. گفتگو دراین رابطه بویژه درباره این که آیا دختران مسلمانی که حجاب را انتخاب کرده اند از چنین حقی در مدارس دولتی برخوردار هستند یا خیر از اهمیت بسیاری برخوردار بوده است.

اسلام حجاب را به عنوان پوشش برای زنان مسلمان واجب کرده است و آن را نمادی برای نشان دادن تعلقات دینی همچون صلیب مسیحیان و کلاه یهودیان در نظر نگرفته است.

دولت فرانسه حجاب را جزوی از نمادهای دینی در نظر گرفته است و آن را در مدارس دولتی ممنوع کرده است. این موضوع زمانی مورد توجه قرار گرفته که چندین دختر مسلمان در سال ۱۹۸۹ از برداشتن حجاب خود در کلاس های درس خودداری کردند. در اکتبر همان سال سه دختر مسلمان محجبه از مدرسه اخراج شدند. در ماه نوامبر قوانین شورای کشور فرانسه تصدیق کرد که حجاب اسلامی به عنوان نماد دینی در مدارس دولتی با نظام آموزشی فرانسه سازگار نیست. در دسامبر ۱۹۸۹، اولین بخشنامه وزیر در این رابطه صادر شد. دراین بخشنامه آمده بود آموزگاران می توانند با بررسی هر موردی از دانش آموزان محجبه درباره ممنوعیت و یا عدم ممنوعیت حجاب تصمیم بگیرند.

در ژانویه ۱۹۹۰، سه دانش آموز دختر مسلمان از مدرسه پاستور در شمال پاریس اخراج شدند. این اقدام باعث شد والدین یکی از این دانش آموزان دادخواستی را علیه این مدرسه ارائه دهد و پس از آن آموزگاران آن مدرسه طی تظاهراتی مخالفت خود را با حجاب نشان دادند. این امر زمینه صدور دومین بخشنامه وزیر را در ماه اکتبر فراهم کرد. این بخشنامه بر ضرورت احترام به اصول سکولار در مدارس دینی را مورد تأکید قرار داد.

 

مسلمانان در فرانسه

 

در سپتامبر سال ۱۹۹۴، سومین بخشنامه وزیر تمایز قایل شدن میان نمادهای خردمندانه و تساهل داشتن در مقابل نمادهای متظاهرانه مورد تأکید قرار داد. شایان ذکر است که روسری اسلامی در این بخشنامه در دسته دوم از نمادها جای گرفته بود. در ماه اکتبر همان سال برخی از دانش آموزان در شمال غرب پاریس به نشانه حمایت از آزادی پوشش اسلامی تظاهرات کردند. در ماه نوامبر ۲۴ دانش آموز محجبه از مدرسه لیسه در شهر لیل اخراج شدند. از سال ۱۹۹۴ تا کنون ۱۰۰ دانش آموز به دلیل داشتن حجاب از مدارس دولتی اخراج شده اند و در نیمی از موارد دادگاه از تصمیم خود صرف نظر کرده است.

در ماه مارس ۲۰۰۴ این قانون مورد تصویب پارلمان فرانسه قرارگرفت. این قانون که گاهی از آن به عنوان قانون روسری فرانسه یاد می شود پوشیدن یا همراه داشتن نمادهای دینی را ممنوع کرده است. مواردی که به واسطه این قانون در مدارس دولتی ممنوع شده اندحجاب، کلاه یهودیان یا صلیب های بزرگ مسیحیان هستند.

 

کاری از گروه دین و فرهنگ باحجاب

  • ارسال نظرات
  • نظرات بینندگان

دیدگاه

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.

دیدگاه

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.