سینما هم مومن خواهد شد، اگر ما بخواهیم!!/ مصاحبه اختصاصی

مریم شعبانی نویسنده و کارگردان هنری: این واضح هست که من اگر خارج از اعتقاد، تفکر، جامعه و جغرافیایم عمل کنم مساوی‌ام با یک موجود بی‌هویت!

کد خبر: 24167
تاریخ انتشار : شهریور ۲۸, ۱۳۹۴

خبرنگار با حجاب به مناسبت روز سینما که‌‌ البته به لطف بدقولی برخی از کارگردانان مطرح کشور، گذشت به دنبال سوژه ((حیا در سینما)) با چند تن از هنرمندان و کارگردانان قرار مصاحبه گذاشت که علی رقم قول‌هایی که برای انجام آن داده شد، تنها یک تن از کارگردانان هنری وفای به‌ عهد کرده، آن هم “مریم شعبانی” نویسنده و کارگردان تئاتر است.

مریم شعبانی که دوره‌های هنری خود را نزد افراد مطرحی چون “استاد جبلی”،”مرضیه برومند” و… گذرانده در مصاحبه اختصاصی با “با حجاب” در خصوص لزوم وجود حیا در سینما، اظهار داشت: در حال حاضر حال سینما خیلی خوب به‌نظر نمی‌آید چرا که گسست زیادی با دید فرهنگی جامعه دارد که البته این گسست شامل همه فیلم‌ها نمی‌شود، چنانکه می‌بینیم برخی از فیلم‌هایی که کارگردانان آن ها، خود را هنری و تافته‌ای‌ جدا از بقیه می‌دانند، با استقبال زیادی مواجه نیستند اما فیلم‌های به نسبت فرهنگی‌تر و ارزشی‌تر فروش خوبی دارند.

وی ادامه داد: جالب اینجاست که بسیاری از هنرمندان دیدگاه مکتب خود را حتی به غلط با پوششی زیبا می‌سازند اما عده‌ای‌ از هنرمندان ما با وجود نفعی که از اسلام می‌برند، گویی شرم از ساخت مطالب ارزشی و پایبندی به آن ها دارند، توقع این نیست که همه مطالب روحانی ساخته شود اما رعایت اصولی فراتر از حتی اصول هنری، نمایشنامه نویسی، فیلمنامه نویسی و فیلم سازی برای جامعه لازم است و این دلایل متعددی دارد.

سرپرست گروه هنر مقدس با تأکید بر رعایت اصول اجتماعی و فرهنگی درست که در جامعه ما برگرفته از آداب الهی و اسلامی است، گفت: از جمله دلایل منطقی رسالت هنر مبنی بر پیام‌رسانی صحیح، توجه به خواسته مخاطب، ایجاد یک موج درست و روشنگرانه و… است، واقعیت این هست که حقایقی که در دین اسلام هست با وجود پتانسیل معرفی جهانی آن، در سینما و تئاتر ما کمتر دیده می‌شود.

 

آزادی این نیست که در هیچ قالبی نگنجیم!

 

این مدرس هنری، به این سؤال که شاید برخی از هنرمندان حضور در قیود اخلاقی را منافی آزادی بدانند، پاسخ داد: متأسفانه برخی از ما تعریف آزادی را به درستی متوجه نشده‌ایم، آزادی این نیست که در هیچ قالبی نگنجیم! انسان و هر مخلوقی در داشتن قالب است که می‌تواند با حفظ شخصیت و اصول، آزادانه عمل کند و اینجاست که آزادی معنا پیدا می‌کند.

وی افزود: این واضح هست که من اگر خارج از اعتقاد، تفکر، جامعه و جغرافیایم عمل کنم مساوی‌ام با یک موجود بی‌هویت! حتی حالات بدنی و صدای هنرمند را هم این بی‌هویتی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

 

دیدگاه خام و بی‌هویتی

 

شعبانی با اشاره به اینکه، عده‌ای اعتقاد دارند هنر یک فرآیند آفرینش آزاد و خلاقانه است و این قیود بیرون هنری نمی‌تواند با آن همراه شود، گفت: اگر بخواهیم یک پاسخ امروزی به این نقد دهیم باید بگویم امروزه انسان ناب، عقل ناب و آفرینش ناب وجود ندارد، یعنی این گونه نیست که ما چشم خود را باز کنیم و بگوییم هرچه تاکنون آموخته‌ایم، فراموش می‌کنیم و با ابزارهای حسی خود شروع به ثبت حقایق جهان می‌کنیم بعد هم یک دانش ناب علمی بدون پیش فرض از عالم به دست می‌آوریم، امروز به طور تقریبی عموم انسان شناسان و… چنین دیدگاهی را یک دیدگاه خام می‌دانند.

 

از اصل هنر که هنر دمیدن روح هنرمند است به روح بیننده دور شده‌ایم

 

مریم شعبانی در پاسخ به این سؤال که پیشنهاد شما برای تلطیف دیدگاه انحصار هنر به هنرمند، چیست؟ و شاید یکی از دلایل عدم استقبال زیاد از تئاتر و سینما همین تفاوت دیدگاه بدون توجه به بافت فرهنگی ایران است، اظهار داشت: بله ما از اصل هنر که هنر دمیدن روح هنرمند است به روح بیننده، دور شده‌ایم چرا که روح خود را هم گم کرده‌ایم پس پلی نمی‌توانیم به مخاطبمان بزنیم این پل می‌تواند سیاسی، عقیدتی، اجتماعی و .. باشد نمی‌توانیم پل بزنیم چراکه قبلی‌ها را هم شکسته ایم!

وی افزود: برای خاص بودن لازم نیست اخلاقیات و اصول صحیح صرف خاص بودن شکسته شود بلکه باید حرکت رو به جلو باشد و در راستای اتفاقا تکامل مباحث ابتدایی! به طور مثال کارهای آقای مجید مجیدی خاص هست اما محترم و اخلاقی که جزء لاینفک فطرت انسان هستند. می شود خاص بود و مورد توجه هم قرار گرفت، نه اینکه دیگران را متهم به عدم فهم هنرمان کنیم! این پرده مملو از تهی به بهانه خاص بودن، روی برخی از آثار سینمایی و هنری ما را گرفته است.

 

همه بدنبال قالبی نو برای احساسات خود هستند

 

این کارشناس هنرهای تجسمی، با تأکید بر این مسئله که همه مردم با تفکرات متعدد بدنبال یک حرف، یک قالب و تصویر جدید برای تحکیم ارزش‌های خود و احساسات هستند، گفت: این در علم تئاتر و هنرهای تصویری با ژاندرهای متعدد، با عنوان همزادپنداری با اسطوره و یا حتی با قهرمان بد داستان از بدو آمده است، پس ما باید قالب جدیدی برای این احساسات و خواسته‌های درونی مشترک پیدا کنیم.

 

حیا نشانه خردمندی است، آیا سینمای ما خردمند است؟

 

خبرنگار باحجاب، با استناد به صحبت دبیر هفتمین جشنواره سینما که هنر را به تصویر کشیدن جهان هستی دانست، گفت: برای به تصویر کشیدن نیازمند خردیم و با توجه به سخن مولا علی علیه السلام  که حیا  نشانه خردمندی است، این گونه پرسش خود را مطرح کرد که این خردمندی در کجای سینمای ما نمود دارد و آیا سینمای ما، خردمند هست؟ حیا نه تنها در حوزه بانوان بلکه حیای رفتاری با استفاده از الفاظ رکیک در فیلم‌ها با توجه به تعلق بخشی از گیشه فروش به خانواده‌ها، آیا قابل قبول هست؟

شعبانی، اذعان داشت: قطعا خردمند نیست چرا که سینمای ما به سمت جسمانیت رو به پیشرفت هست البته برخی از کارهای سینمایی ما عکس این جریانند و این جای امید دارد. می‌دانید بشر متمدن حقیقی تلاش بسیار کرد که قیود جسمانی، دنیوی و زور را پشت سر بگذارد و  به عقلانیت و شکوفایی حقیقی برسد، این حصارها را بشکند و به سوی آزادی و تعالی پیش رود نه اینکه خود را در حصار ماتریالیستی و جسمانیت مجدد بیاندازد.

وی افزود: تیتوس بورکهارت” یکی از افراد صاحب نظر در زمینه هنرهای آیینی و مقدس است که بر این مسئله کنارگذاشتن قیود دنیوی و رسیدن به آزادی روحی و شکوفایی مخلوق ثقه می‌گذارد که اثرات آن نزول جایگاه انسانی و رساندن ضرر به خود و دیگران است.

 

هنرمند رسالت پیامبری دارد

 

این نویسنده با بیان اینکه این جمله در میان هنرمندان مشهور است که هنرمند باید جلوتر از عصر خودش پیش رود و رسالت پیامبر را دارد که اگر پیش رود مردم عصرش هم بدنبال او می‌آیند، تصریح کرد: خوب مسلما وقتی هنرمندان در چنین جسمانیتی بمانند قطعا مردم عصر او هم خیلی عقب‌تر می‌مانند.

 

سینما دو وجه قدسی و ابلیسی دارد، در کدام سمتیم؟!

 

شعبانی با استناد به صحبت شهید آوینی که سینما شاید آن چنان که هست، مسلمان شدنی نباشد، اما می توان آن را به خدمت اسلام درآورد، گفت: مسلما هر چیزی که خداوند در هستی قرار داده است تطبیقی با روح تکامل‌گرای ما هم دارد که سینما یکی از پدیده‌های بشری هست که بر اساس نیاز انسانی تراوش کرده است.

وی افزود: پس مسلما سینما هم مانند سایر ارکان، دارای دو وجه قدسی و ابلیسی هست که فرمانش به دست هنرمند است که این را به کدام سو سوق دهد. سینما هم مؤمن شدنی هست اگر ما بخواهیم.

 

تماشاگر بنبست را بر نمی‌تابد

 

این کارگردان هنری، با بیان اینکه خانواده‌ها برای اخذ آرامش بخشی از اوقات فراغت خود را برای سینما و تئاتر می‌گذارند، اظهار داشت: متأسفانه اغلب این حس فرح و یا آرامش ایجاد نمی‌شود یعنی به جای اینکه مخاطب انرژی مضاعف و حس نویی را بدست آورند، احساس ناامیدی کرده و دید منفی نسبت به جامعه کسب کرده‌اند. خوب است هنرمند این را بداند که مخاطبان خود مشکلاتی دارند که بدنبال راه حل برای رفع آن ها هستند و تو کمکی با نشان دادن مشکلات نمی‌کنی بلکه به مخاطب بخاطر منتی که گذاشته و هنر ما را به نظاره نشسته باید آرامش و پنجره‌ای هدیه دهی تا جامعه‌ای پویا حاصل شود.

وی ادامه داد: برخی در هنر تصویری با زیر پا گذاشتن خرد، حیا و امید بنبست‌های زیادی ایجاد کرده‌اند که روح انسان این ناامیدی را بر نمی‌تابد پس کم کم مخاطب از سینما و تئاتر هم ناامید می‌شود.

 

دیدگاهی جدید با همزادپنداری بانوان برای بانوان

 

مسئول گروه هنر مقدس، به این پرسش که آیا شما در گروه خودتان رویکرد حیا را در پیش گرفته‌اید، پاسخ داد: ما تلاش کرده‌ایم که هنرمان خارج از حیای انسانی نباشد در عین اینکه پیام‌های نویی را می‌رساند.

وی در پاسخ به این سؤال که آیا گروهتان وارد حوزه سینما می‌شود، گفت: خیر! بنای ما بر این است که به طور خاص بر روی تئاتر، موسیقی و نمایشنامه‌نویسی برای بانوان کار کنیم یعنی هنر بانوان برای بانوان و ارتقای آن ها!

مریم شعبانی که از سال ۱۳۸۰ گروه هنر مقدس یا همان میعاد سابق را راه‌اندازی کرد، هدف گروه را تلاش برای رسیدن به مدینه فاضله هنر قدسی دانست و بیان داشت: ما بدنبال هنری قدسی و هنراصیل هستیم، هنری که عاری از سیاهی، بی‌محتوایی و نفسانیت هست که البته راهکار هم برای ایجاد عدالت، آزادی‌خواهی و ظلم ستیزی، ایثار، حفظ باورهای فطری می‌دهیم.

 

ایوان آخر؛ تئاتری با موضوع عقلانیت و آزادگی انسانی

 

وی افزود: به طور مثال آخرین تئاترهای گروه مانند از “سقیفه تا غدیر” و “ایوان آخر” با سبکی نو رویکرد ارزشی آزادگی و ولایت‌مداری را بیان کرده است.

این نمایشنامه‌نویس در خصوص از سقیفه تا غدیر، گفت: این نمایش یک فلش بکی هست به اتفاق سقیفه که در ابتدا به غدیر و عهدکنندگان آن می‌رسد و مفهوم وحدت بین انسان‌ها و رسیدن به حکومت بر حق را در نظر دارد که اکنون در مراحل  آخر تمرین این نمایش والبته نمایش ایوان آخرهستیم.

شعبانی سرپرست گروه هنر مقدس، با اشاره به تئاتر-تعزیه ایوان آخر، اظهار داشت: این تئاتر که از ۲۳ مهر ماه بر روی صحنه تالارها و تماشاخانه‌های متعدد، می‌رود موضوع عقلانیت، حق‌گرایی و آزادگی انسانی را به تصویر می‌کشد.

 

  • ارسال نظرات
  • نظرات بینندگان

دیدگاه

  1. ناشناس گفت:

    من کار گروهشون را دیدم سبک جدیدی هست ولی بهتر هست به موضوعات اجتماعی بیشتری بپردازید! بازی گروه عالیه ولی داستان ها پردازش بیشتری می خواهد

    Thumb up 0 Thumb down 0

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.

دیدگاه

  1. ناشناس گفت:

    من کار گروهشون را دیدم سبک جدیدی هست ولی بهتر هست به موضوعات اجتماعی بیشتری بپردازید! بازی گروه عالیه ولی داستان ها پردازش بیشتری می خواهد

    Thumb up 0 Thumb down 0

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.