روی خوش مردم و اخم برخی سینماگران به ویلایی‌ها

این متن نقدی بر فیلم ویلایی ها است، فیلمی که مخاطبان آن را بسیار دوست دارند اما برخی از اهالی سینما با توجه به ژانرش و اینکه ساخته اول منیر قیدی است، روی خوشی به آن نشان نداده اند.

کد خبر: 50702
تاریخ انتشار : تیر ۱۳, ۱۳۹۶

فیلم ویلایی‌ها به نویسندگی و کارگردانی منیر قیدی، یکی از آثار تحسین شده جشنواره فجر سال قبل بود و با وجود اینکه اولین ساخته کارگردانش است، توانست در ۸هشت رشته کاندید شود و سه سیمرغ بلورین را هم از آن خود کند. این فیلم با محوریت دفاع مقدس با ۱۰ سال صبر کارگردانش بعد از مدت‌ها ساخته شد و از همان زمان حاشیه‌ها و اعتراضات بسیار زیادی را با خود به همراه داشت؛ از ندادن بودجه برای ساخت فیلم گرفته تا اعتراضات عده‌ای از سینماگران در دوران برگزاری جشنواره و حتی اصرار به برداشتن پیش از موعد، از اکران!

 

 

 

داستان ویلایی‌ها

 

 

داستان ویلایی‌ها پیرامون زندگی خانواده‌های فرمانده‌هان سپاه و ارتش در سال ۱۳۶۵ است. عزیز زن ۵۰ ساله‌‌ای است که همراه نوه‌هایش وارد مجموعه ویلاهای باقی‌مانده، که محل زندگی این خانواده‌هاست می‌ شود، پس از مدتی سیما که عروس عزیز است هم از تهران می‌‌آید، او که تفکر و خواسته‌‌ای متفاوت دارد به جمع این ویلایی‌ها اضافه می‌شود.

سیما می‌خواهد تا بچه‌های خود را به خارج از کشور ببرد در این بین شخصیت‌هایی مثل الیاس که راننده‌ای بسیجی است و هر وقت وارد مجموعه می‌‌شود همه نگران این می‌شوند که شاید خبر شهادت یکی از فرمانده‌هان را بدهد به جذابیت و کشمکش این داستان افزوده است.

 

 

 

 

 

فیلمی جنگی اما لطیف

 

 

فیلم ویلایی‌ها از آن دسته فیلم‌های جنگی است که شاید دوران جنگ تحمیلی را به تصویر کشیده باشد اما به خاطر زاویه دیدی که دارد، فضایی خانوادگی را به تصویر می‌کشد، فضایی که در آن زنان عنصر اصلی و پیش برنده داستان به حساب می‌آیند.

به زبان بهتر “ویلایی‌ها” روایتی زنانه از ژانر سینمای جنگی است و در آن با زنانی روبرو هستیم که در حال دفاع از سرزمین مادری خود هستند و فرزندانی دارند که لحظه‌ای آرام ندارند و سراغ پدران خود را از آنان می‌گیرند. زنانی که با وجود مشکلات و صدمات ناشی از عواقب جنگ، باز هم نبض تپنده خانواده هستند و نقش اصلی‌شان را همان‌طور که شاید و باید، بر دوش می کشند.

 

شخصیت‌های داستان قابل باور هستند از عزیز گرفته تا سیما و خانم خیری همه برای مخاطب ایرانی قابل لمس هستند، چرا که از دنیای واقعی و با هدف در داستان قرار دارند نه صرفأ برای پر کردن سکانس‌های پشت سر هم!

 

این شخصیت‌ها در موقعیت‌های مختلف تصمیمات مختلف می‌گیرند ولی آنچه که در نهایت مهم است انسجام کلی فیلم است که باعث باور پذیر بودن ماجرا برای بیننده می‌شود.

 

 

 

خوش ساخت و قابل قبول

 

 

خوشبختانه کارگردان بسیار دقیق عمل کرده است و به جزئیات اهمیت بسیار زیادی داده است، به زبان بهتر باید بگوییم که او به خوبی فرهنگ آدم‌هایی که درباره شان حرف می‌زند ( همسران رزمندگان) را می‌شناسد و تصویری حقیقی از حضور چشمگیر آنان در پشت جبهه، که معمولاً نادیده گرفته شده است، را به تصویر می‌کشد؛ و همین دلیل برای اینکه “ویلایی‌ها” را اثری موفق در حوزه دفاع مقدس بنامیم، کافی است.

 

البته ویلایی‌ها در زمینه‌هایی مثل فیلمنامه هم موفق بوده، هوشمندی نویسنده در انتخاب موضوع، به همراه نوع روایی و زاویه نگاه فیلمنامه، برگ برنده نویسنده و کارگردان “ویلایی‌ها” است. او موقعیت دراماتیکی را در درخشان‌ترین حالت جلوی دوربین می‌برد و تلاش می‌کند با نگاه آگاهانه و نو به جنگ و زنان، با حفظ اصول و چهارچوب حرفه‌ای، به تأثیر جنگ بر خانواده‌ها بپردازد و بدین ترتیب مخاطب را با خود همراه کند.

 

نام انتخابی هر فیلم، اولین چیزی است که از یک اثر هنری به گوش ما می‌خورد و باعث شکل‌گیری احساسات اولیه نسبت به فیلم می‌شود. انتخاب نام “ویلایی‌ها” توسط نویسنده بر حسب موقعیت و شرایط داستان و ژانر انتخابی، بسیار زیرکانه و هدفمند به نظر می‌رسد.

 

موسیقی فیلم هم با وجود حضور کمرنگ خود توانسته به وظیفه اصلی خود عمل کند. موسیقی بصورت تم باقی می‌ماند و ملودی عرصه‌ای برای رخ نمایی نمی‌یابد و همین عامل باعث می‌شود که جدای از اثر شنیده نشود.

این نوع موسیقی مطلوب‌ترین موسیقی برای فیلم است. البته بیشترین استفاده از موسیقی در سکانس‌های فرار به سوی جان‌پناه و صحنه‌های پر تحرک بوده است و طبعا تم‌های خشن برای انتقال حس وحشت به کار گرفته شده است. این اتفاق می‌تواست برای صحنه‌‌های حسی فیلم هم بیشتر به کار گرفته شود که شاید کارگردان برای پرهیز از ورود به فضای رمنس از آن دست کشیده است.

 

فیلمبرداری هوشمندانه و انتخاب قاب‌های زیبا از جمله امتیازات خوب این فیلم است. همان طور که یکی از زیباترین و تأثیرگذارترین سکانس‌های فیلم مربوط به صحنه بمباران است که تصاویر زیبایی به وسیله هلی شات ثبت می‌شود.

 

 

 

 

نقدهای منفی

 

 

فیلم “ویلایی‌ها” با وجود نقاط مثبت بسیار زیادی که دارد مثل بسیاری از آثار سینمایی ، ضعف‌هایی هم دارد برای مثال فیلم‌نامه طولانی است و اگر صحنه‌‌های پیرنگ اصلی و فرعی را از فیلم جدا کنیم چیز زیادی باقی نمی‌ماند برای مثال صحنه‌های مراسم رقص کودکان، صبحانه خوردن، خبرهای شهادت، عشقِ «الیاس»، نماز جماعت و دعای توسل، عقرب‌کشی، بمباران‌ و پسرِ مجروحی که «عزیز» را مادر خود می‌خواند، کمی بیشتر از آنچه که نیاز بود طولانی شد.

 

ایراد مهم دیگر فیلم‌نامه نیز ناتمام ماندن پیرنگ است. بالأخره چه بر سرِ شوهر «سیما» آمد و چرا فیلم با مرگ شوهر خانم «خیری» به پایان رسید؟ پس تکلیف خط اصلی داستانی چه؟ با این تفاسیر می‌توان گفت که پایان فیلم به هیچ وجه برای مخاطب جا نیافتاده است. این نوع پایان بندی فیلم انسجام لازم با دیگر عناصر داستانی را ندارد و متأسفانه انتظار به وجود آمده در طول روایت را برآورده نمی‌کند.

اشکال دیگری که بیشتر منتقدان به آن اشاره داشته‌‌اند  صحنه بمباران است که با وجود زیبایی اینکه چرا در آن سکانس با آن حجم عظیم حمله و بمباران، هیچ تلفاتی بر جای نماند جای سؤال دارد.

 

 

دردسرهای کارگردان برای ساخت ویلایی‌ها

 

 

خانم منیر قیدی بیشترین سابقه فعالیت خود را در جایگاه منشی صحنه تجربه کرده‌اند و در این عرصه آثاری چون “آواز گنجشک‌ها”، “ارتفاع پست” و “فرش باد” را داشته اند. ایشان همچنین در فیلم خیلی دور خیلی نزدیک با “میرکریمی” در مقام دستیار کارگردان، همکاری داشته‌اند. بی‌شک سابقه سال‌ها حضور در پشت صحنه و استفاده از تجربیات بزرگانی چون مجید مجیدی، ابراهیم حاتمی کیا و کمال تبریزی بزرگترین یاور خانم قیدی در ساخت اثری خوش ساخت و منسجم بوده است. با توجه به این سابقه طولانی اینکه ساخت فیلمی مثل ویلایی‌ها برای چنین فرد با تجربه‌ای تا این حد طول بکشد جای بحث و بررسی دارد.

 

خانم قیدی در مورد مخالفت‌هایی که برای ساخت ویلایی‌ها با آن رو به رو بود، در مصاحبه‌ای با  خبرگزاری تسنیم گفت:

” من فیلمساز فیلم‌ اولی هستم و باید با طرح یک پرسش به سؤال شما پاسخ بدهم. من در سینما آدم شناخته شده‌ای بودم و زمینه فیلمسازی برایم فراهم بود و سال‌ها در این حوزه کار کرده بودم. اگر فیلمی با مضمون دفاع مقدسی ساختن بهانه ورود من به سینما باید باشد، چرا ده سال ورود من به حوزه فیلمسازی طول کشید؟ یعنی راه ساده‌‌تری برای من نبود؟

در این ده سالی که برای ساختن فیلم ویلایی‌ها انتظار کشیدم، نمی‌توانستم سراغ قصه دیگری بروم؟ هزینه فیلم‌های آپارتمانی مگر چقدر می‌شود؟! ده سال از عمرم را لازم بود صرف کنم برای اینکه فیلمی با مضمون دفاع مقدس بسازم تا در سینمای ایران وجاهت کسب کنم؟ از روزی که این فیلم را ساختم تا الآن، در معرض بی‌‌مهری، نفرت، نفرین، لعنت و برچسب‌های دهشتناک قرار گرفتم.”

 

وی در مورد دوباره ساختن فیلمی با محتوای دفاع مقدس گفت:

 

“راستش را بگویم امکان دارد که دوباره فیلم دفاع مقدسی بسازم اما حالا حالا نه…، به یک زمان طولانی نیاز دارم تا فراموش کنم بابت ساخت فیلم دفاع مقدسی صرف اینکه مخالف عقیده عده ای بود، چه بلا‌هایی بر سرم آمده. می‌دانید، الآن فکرش را می‌کنم تن و بدنم می‌‌لرزد، فیلم سختی بود و یک خرده زمان می‌برد با وجود تمام اتفاقات و رفتارهایی که با ما کردند، این وقایع را فراموش کنم.”

 

 

 

 

 

سخن آخر

 

 

در حال حاضر در کشور ما فیلم‌های زیادی با ژانرهای مختلف ساخته می‌شود فیلم‌هایی که در خیلی از موارد از کیفیت و محتوای بسیار پایینی برخوردار هستند اما در هر صورت حامیانی دارند، حال این سؤال پیش می‌آید که چرا نباید در این سینما از فیلم‌های با ژانر دفاع مقدس که سعی دارند تصویر واقعی از جنگ و اتفاقات آن سال‌ها را به تصویر بکشند حمایت شود؟

 

چرا کارگردانان متعهد باید تحت فشارهای فراوان، فیلم‌های اینچنینی بسازند؟ البته مسلم است که فیلم‌هایی که محتوای ارزشمندی دارند ممکن است در ابتدای کار کارگردانانشان فرم هنری نداشته باشند و حتی ضعف‌هایی هم داشته باشند (مثل سیل عظیمی از فیلم‌های دیگر در ژانر های مختلف) ولی مهم این است که اگر تفکری برای ما ارزش دارد باید برای زنده نگه داشتنش به صورت‌های مختلف که یکی از آن‌ها سینماست سرمایه گذاری کنیم و اجازه ندهیم ارزش‌هایمان کم رنگ شود.

 

متأسفانه مسئولین حمایت‌های لازم را از چنین آثاری ندارند و جا دارد که خود مردم دست به کار شوند.

 

خدا بیامرزد رفتگان خانمی را که به گفته‌ی خودش نذر فرهنگی کرده که هر وقت فیلمی ارزشمند و مذهبی روی اکران برود به اندازه ی وسعش بلیط آن فیلم را تهیه می‌کند و در اختیار جوانان و خانواده‌های اطرافش قرار می‌دهد تا هم از آن فیلم و سازندگانش حمایت کند و هم باعث شود وقت مردم با دیدن فیلم‌های ارزشمند پر شود و آن‌ها را به تفکر وا دارد؛ کاش از این قبیل نذرها در بین مردم ما زیاد شود.

 

 

 

تحریریه سایت باحجاب- فاطمه قاسم‌آبادی

 

 

 

  • ارسال نظرات
  • نظرات بینندگان

دیدگاه

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.

دیدگاه

• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.